
इथिलीन ग्लायकोल अँटिमनी / अँटिमनी ट्रायग्लायकोलेट – भौतिक-रासायनिक गुणधर्म
| इंग्रजी नाव: | इथिलीन ग्लायकोल अँटिमनी / अँटिमनी ट्रायग्लायकोलेट |
| रेणूसूत्र: | Sb₂(OCH₂CH₂O)₃ |
| रेणूभार: | ४२३.६६ |
| सीएएस क्रमांक: | २९७३६-७५-२ |
| EINECS क्रमांक: | २४९-८२०-२ |
| स्वरूप: | पांढरे किंवा फिकट निळसर स्फटिकमय कण (काही प्रकार किंचित ओलसर पांढऱ्या स्फटिकांच्या किंवा पांढऱ्या पावडरच्या स्वरूपात उपलब्ध असतात) |
| वितळणबिंदू: | १००°C |
| संघर्षबिंदू: | १००°C |
| विद्राव्यता: | एथिलीन ग्लायकॉलमध्ये अत्यंत विद्राव्य आणि उत्कृष्ट विखुरण्याची क्षमता. ओलावा किंवा दमट हवेच्या संपर्कात आल्यास विघटन होण्याची शक्यता; हवाबंद, कोरड्या वातावरणात साठवा. |
| रासायनिक गुणधर्म: | बिनविषारी आणि गंधहीन, तसेच तुलनेने स्थिर रासायनिक गुणधर्म असलेले. हे केवळ दमट परिस्थितीतच कोणत्याही हानिकारक उप-उत्पादनांची निर्मिती न करता सहजपणे विघटित होते. |
इथिलीन ग्लायकोल अँटिमनीसाठी एंटरप्राइझ स्पेसिफिकेशन
| चिन्ह | ग्रेड | रासायनिक घटक | ईजी मधील पारगम्यता | एल व्हॅल्यू | बी मूल्य | वाळवण्यामुळे होणारी घट | २०-मेश चाळणीचा पास रेट | |||||
| Sb | परदेशी साहित्य ≤ पीपीएम | |||||||||||
| Pb | As | Fe | Cl- | SO42- | ||||||||
| युमेगा-५४ | क्रिस्टलाइन ग्रेड | ५५±१% | 5 | 10 | 5 | 30 | 20 | ≥९८% | ≥९३ | ≤३.० | / | / |
| युमेगा-५६ | कोरडा दर्जा | ५७±१% | 5 | 10 | 5 | 30 | 20 | ≥९८.०० | ≥९५ | ≤३.० | ≤०.६० | ≥९८ |
पॅकेजिंग: ॲल्युमिनियम-प्लास्टिक मिश्रित पिशव्या व्हॅक्यूम-पॅक केलेल्या आहेत. प्रत्येक पिशवीचे वजन १५ किंवा २५ किलोग्रॅम असून, प्रति टन एका पॅलेटमध्ये पॅक केली जाते.
अँटिमनी ग्लायकॉलची अनुप्रयोग क्षेत्रे आणि विशिष्ट उपयोग कोणते आहेत?
I. मुख्य अनुप्रयोग क्षेत्रे
अँटिमनी ग्लायकोलेट हा एक अत्यंत कार्यक्षम, उच्च-शुद्धतेचा, ऑर्गॅनोमेटॅलिक पॉलिकॉन्डेंसेशन उत्प्रेरक आहे, जो प्रामुख्याने पॉलिस्टर उद्योगात, विशेषतः टेरेफ्थॅलिक ॲसिड (PTA) आणि एथिलीन ग्लायकोल (EG) हे कच्चा माल म्हणून वापरणाऱ्या मेल्ट पॉलिकॉन्डेंसेशन प्रक्रियांमध्ये वापरला जातो. विशेषतः, यामध्ये खालील उप-क्षेत्रांचा समावेश होतो:
१. पॉलिस्टर रेझिन (पीईटी) उत्पादन
- फायबर-ग्रेड पॉलिस्टर चिप्स (पॉलिस्टर स्टेपल फायबर आणि फिलामेंटसाठी)
- बाटलीसाठीचे पॉलिस्टर चिप्स (पिण्याचे पाणी, कार्बनयुक्त पेये, गरम भरण्याच्या बाटल्या इत्यादींसाठी)
- फिल्म-ग्रेड पॉलिस्टर चिप्स (ऑप्टिकल फिल्म्स, इलेक्ट्रिकल इन्सुलेशन फिल्म्स आणि पॅकेजिंग फिल्म्ससाठी)
२. सुधारित पॉलिस्टर आणि कोपॉलिस्टर
कमी डायथिलीन ग्लायकॉल (DEG) सामग्री असलेला पॉलिस्टर
- कॅटायनिक रंगण्यायोग्य पॉलिस्टर (सीडीपी)
पॉलीब्युटिलीन टेरेफ्थॅलेट (PBT) ची आंशिक उत्प्रेरक प्रणाली (सूत्रीकरण आवश्यक आहे)
३. पॉलिस्टर पुनर्वापर आणि स्निग्धता वाढवण्याची प्रक्रिया
टाकाऊ PET सामग्री वितळवणे आणि घट्ट करणे (SSP पूर्व-उपचार टप्पा)
पुनर्चक्रीकृत पॉलिस्टरचे (आर-पीईटी) अत्यंत कार्यक्षम पॉलिकॉन्डेंसेशन उत्प्रेरण
II. विशिष्ट उपयोग आणि तांत्रिक फायदे
पॉलिस्टर पॉलिकॉन्डेंसेशन अभिक्रियांमध्ये अँटिमनी ग्लायकोलेट पारंपरिक उत्प्रेरकांची (जसे की अँटिमनी ट्रायऑक्साइड आणि अँटिमनी ॲसिटेट) जागा घेते आणि त्याचे विशिष्ट उपयोग व कार्यक्षमतेतील सुधारणा खालीलप्रमाणे आहेत:
१. अत्यंत कार्यक्षम उत्प्रेरकी बहुसंघनन अभिक्रिया, ज्यामुळे उत्पादन क्षमता वाढते.
उपयोग: मुख्य उत्प्रेरक म्हणून, ते ट्रान्सएस्टरीफिकेशन किंवा थेट एस्टरीफिकेशननंतरच्या पॉलिकॉन्डेंसेशन टप्प्याला गती देते, ज्यामुळे पॉलिमरायझेशनचा दर लक्षणीयरीत्या वाढतो.
परिणाम: अँटिमनीचे प्रमाण तेच ठेवल्यास, अभिक्रियेचा कालावधी १०% ते १५% ने कमी होतो; किंवा त्याच वेळेत, बहुलकीकरणाची पदवी (DP) आणि आंतरिक स्निग्धता (IV) जास्त असते, आणि युनिटचे अवकाशीय उत्पादन सुधारते.
२. हरित आणि पर्यावरण संरक्षण आवश्यकतांची पूर्तता करण्यासाठी अंतिम उत्पादनातील अवशिष्ट अँटिमनीचे प्रमाण कमी करा.
उपयोग: त्याच्या उच्च उत्प्रेरक कार्यक्षमतेमुळे, पारंपारिक उत्प्रेरकांच्या (अँटिमनी मूलद्रव्यावर आधारित) तुलनेत मिसळण्याची आवश्यक मात्रा केवळ 60%–70% असते.
- निष्कर्ष: PET चिप्समधील अवशिष्ट Sb (अँटिमनी) सामग्री ≤150 ppm पर्यंत स्थिरपणे नियंत्रित केली जाऊ शकते आणि काही उच्च-श्रेणीच्या बाटली चिप्समध्ये ती ≤100 ppm इतकी कमी असू शकते, जी अँटिमनी ॲसिटेट प्रणालीच्या 200–250 ppm पेक्षा खूपच कमी आहे, आणि EU, US FDA व इतर प्राधिकरणांनी अन्नपदार्थांच्या संपर्कात येणाऱ्या सामग्रीच्या स्थलांतरावर लादलेल्या निर्बंधांची पूर्तता करते.
३. पॉलिस्टर उत्पादनांची रंगछटा आणि ऑप्टिकल गुणधर्म सुधारणे
उपयोग: अँटिमनी ग्लायकॉल अभिक्रिया प्रणालीमध्ये पूर्णपणे विरघळते आणि एकसमानपणे पसरते, ज्यामुळे स्थानिक अति-उत्प्रेरण किंवा धातूंचे एकत्रीकरण टाळले जाते.
परिणाम: अँटिमनी ट्रायऑक्साइड प्रणालीच्या तुलनेत उत्पादित PET चिप्सचे b-मूल्य (पिवळेपणा निर्देशांक) 1-2 युनिट्सने कमी होते, तर L-मूल्य (चमक) सुधारते, ज्यामुळे ते ऑप्टिकल फिल्म्स आणि अल्ट्रा-ब्राइट फायबर्सच्या उत्पादनासाठी अधिक योग्य ठरतात.
४. दुष्परिणाम कमी करा आणि उत्पादनाच्या गुणवत्तेचे निर्देशक सुधारा.
उपयोग: एथिलीन ग्लायकॉल इथरीफिकेशन सारख्या दुष्परिणामांना कमी करणे आणि डायएथिलीन ग्लायकॉल (DEG) ची निर्मिती रोखणे.
परिणाम: PET मधील DEG चे प्रमाण ≤0.8% पर्यंत नियंत्रित केले जाऊ शकते (पारंपरिक प्रणालींमध्ये हे प्रमाण अंदाजे 1.0%–1.2% असते), ज्यामुळे वितळणबिंदू आणि औष्णिक स्थिरता सुधारते, तसेच पुढील स्पिनिंग आणि ब्लो मोल्डिंगची कार्यक्षमता वाढते.
५. तुटण्याचे प्रमाण कमी करण्यासाठी प्रक्रियेनंतर सूत कातण्याची क्षमता वाढवा.
उपयोग: उत्प्रेरक अवशेष एकसमान आणि अत्यंत सूक्ष्म कणांच्या आकाराचा असतो (विरघळल्यानंतर कोणताही निलंबित पदार्थ नसतो), आणि तो स्पिनिंग असेंब्लीची फिल्टर स्क्रीन अडवत नाही.
परिणाम: पॉलिस्टर फिलामेंट स्पिनिंगमधील तुटण्याचे प्रमाण ३०% पेक्षा जास्त कमी होते, फायबरची ताकद आणि ताणण्याची एकसमानता सुधारते, आणि उत्कृष्ट उत्पादनांचे प्रमाण १००% पर्यंत पोहोचू शकते.
६. वापरण्यास सुलभता आणि डिव्हाइसशी जुळवून घेण्याची क्षमता
उपयोग: एकसंध उत्प्रेरक द्रावण (संयुगता २%–५%) तयार करण्यासाठी ते थेट एथिलीन ग्लायकॉलमध्ये विरघळवले जाऊ शकते, ज्यामुळे सतत आणि अचूक मोजमाप आणि पुरवठा करणे शक्य होते.
परिणाम: अँटिमनी ॲसिटेटच्या जलविघटनामुळे होणाऱ्या अवक्षेपणाचा धोका टाळतो, तसेच अँटिमनी ट्रायऑक्साइड दळण्याची आणि विखुरण्याची प्रक्रिया करण्याची गरज दूर करतो, ज्यामुळे ते मोठ्या प्रमाणावरील सतत चालणाऱ्या पॉलिस्टर प्रकल्पांसाठी (एकाच लाईनचे दैनंदिन उत्पादन शेकडो टन किंवा अधिक) योग्य ठरते.
III. पूरक नोंदी (निवडीच्या शिफारसी)
अँटिमनी ॲसिटेटच्या तुलनेत, अँटिमनी ग्लायकॉलमध्ये जास्त औष्णिक स्थिरता असते आणि ३००°C पेक्षा जास्त पॉलिकॉन्डेंसेशन तापमानावर त्याचे ऊर्ध्वपातन किंवा विघटन होण्याची शक्यता कमी असते, त्यामुळे व्हॅक्यूम पाईप्समध्ये अँटिमनीचा साठा कमी होतो.
अँटिमनी ट्रायऑक्साइडच्या तुलनेत: अँटिमनी ग्लायकॉलची विद्राव्यता एथिलीन ग्लायकॉलमध्ये >10% (वस्तुमान अंश, 80℃) आहे, तर अँटिमनी ट्रायऑक्साइडची विद्राव्यता 0.1% पेक्षा कमी आहे, त्यामुळे त्याची विखुरण्याची क्षमता आणि प्रारंभिक क्रियाशीलता नंतरच्या पदार्थापेक्षा लक्षणीयरीत्या चांगली आहे.
वापराच्या मर्यादा: अँटिमनी-मुक्त प्रणालींसाठी (जसे की काही हॉट-फिल बाटल्या आणि वैद्यकीय पॅकेजिंग) योग्य नाही, परंतु अँटिमनी-कमी करण्याच्या प्रक्रियेत एक संक्रमणकालीन उपाय म्हणून वापरले जाऊ शकते.