भौतिक गुणधर्म
लक्ष्य, तुकडे आणि पावडर
रासायनिक गुणधर्म
९९.८% ते ९९.९९%
या बहुगुणी धातूने सुपरअलॉयसारख्या पारंपरिक क्षेत्रांमध्ये आपले स्थान पक्के केले आहे आणि रिचार्जेबल बॅटरीसारख्या काही नवीन उपयोगांमध्येही त्याचा वापर वाढला आहे.
मिश्रधातू-
उत्पादित कोबाल्टपैकी बहुतेक भाग कोबाल्ट-आधारित सुपरअलॉयमध्ये वापरला जातो. या अलॉयच्या तापमान स्थिरतेमुळे ते गॅस टर्बाइन आणि जेट विमानांच्या इंजिनमधील टर्बाइन ब्लेडमध्ये वापरण्यासाठी योग्य ठरतात, तथापि या बाबतीत निकेल-आधारित सिंगल क्रिस्टल अलॉय त्यांच्यापेक्षा सरस आहेत. कोबाल्ट-आधारित अलॉय गंज आणि झीज-प्रतिरोधक देखील असतात. हिप आणि गुडघ्याच्या प्रत्यारोपणासारख्या कृत्रिम अवयवांच्या भागांसाठी विशेष कोबाल्ट-क्रोमियम-मोलिब्डेनम अलॉय वापरले जातात. कोबाल्ट अलॉय दंत कृत्रिम अवयवांमध्येही वापरले जातात, जिथे ते निकेलची ऍलर्जी टाळण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. काही हाय स्पीड स्टील्समध्ये उष्णता आणि झीज-प्रतिरोधकता वाढवण्यासाठी कोबाल्टचा वापर केला जातो. ॲल्युमिनियम, निकेल, कोबाल्ट आणि लोह यांचे विशेष अलॉय, जे अल्निको म्हणून ओळखले जातात, आणि सॅमॅरियम व कोबाल्ट यांचे अलॉय (सॅमॅरियम-कोबाल्ट मॅग्नेट) कायमस्वरूपी चुंबकांमध्ये वापरले जातात.
बॅटरी-
लिथियम कोबाल्ट ऑक्साइड (LiCoO2) लिथियम आयन बॅटरीच्या इलेक्ट्रोडमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते. निकेल-कॅडमियम (NiCd) आणि निकेल मेटल हायड्राइड (NiMH) बॅटरीमध्ये देखील कोबाल्ट लक्षणीय प्रमाणात असते.
उत्प्रेरक-
अनेक कोबाल्ट संयुगे रासायनिक अभिक्रियांमध्ये उत्प्रेरक म्हणून वापरली जातात. कोबाल्ट ॲसिटेटचा उपयोग टेरेफ्थॅलिक ॲसिड तसेच डायमिथाइल टेरेफ्थॅलिक ॲसिडच्या उत्पादनासाठी केला जातो, जी पॉलिथिलीन टेरेफ्थॅलेटच्या उत्पादनातील प्रमुख संयुगे आहेत. पेट्रोलियमच्या उत्पादनासाठी होणारी स्टीम रिफॉर्मिंग आणि हायड्रोडिसल्फ्युरेशन प्रक्रिया, ज्यात उत्प्रेरक म्हणून मिश्र कोबाल्ट मॉलिब्डेनम ॲल्युमिनियम ऑक्साईडचा वापर होतो, हा आणखी एक महत्त्वाचा उपयोग आहे. कोबाल्ट आणि त्याची संयुगे, विशेषतः कोबाल्ट कार्बोक्सिलेट्स (जे कोबाल्ट सोप्स म्हणून ओळखले जातात), हे उत्तम ऑक्सिडेशन उत्प्रेरक आहेत. विशिष्ट संयुगांच्या ऑक्सिडेशनद्वारे, रंग, वार्निश आणि शाईमध्ये त्यांचा उपयोग वाळवणारे घटक म्हणून केला जातो. स्टील-बेल्टेड रेडियल टायर्समध्ये रबरला स्टीलचे आसंजन सुधारण्यासाठी याच कार्बोक्सिलेट्सचा वापर केला जातो.
रंगद्रव्ये आणि रंग-
१९व्या शतकापूर्वी, कोबाल्टचा मुख्य उपयोग रंगद्रव्य म्हणून केला जात असे. मध्ययुगापासून स्माल्ट, म्हणजेच निळ्या रंगाच्या काचेची निर्मिती ज्ञात होती. भाजलेले खनिज स्माल्टाइट, क्वार्ट्ज आणि पोटॅशियम कार्बोनेट यांचे मिश्रण वितळवून स्माल्ट तयार केले जाते, ज्यामुळे एक गडद निळी सिलिकेट काच मिळते, जी निर्मितीनंतर दळली जाते. काचेला रंग देण्यासाठी आणि चित्रांसाठी रंगद्रव्य म्हणून स्माल्टचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जात असे. १७८० मध्ये स्वेन रिनमन यांनी कोबाल्ट ग्रीनचा शोध लावला आणि १८०२ मध्ये लुई जॅक थेनार्ड यांनी कोबाल्ट ब्लूचा शोध लावला. कोबाल्ट ब्लू (एक कोबाल्ट ॲल्युमिनेट) आणि कोबाल्ट ग्रीन (कोबाल्ट(II) ऑक्साईड व झिंक ऑक्साईड यांचे मिश्रण) हे दोन रंग त्यांच्या उत्कृष्ट स्थिरतेमुळे चित्रांसाठी रंगद्रव्य म्हणून वापरले जात होते. कांस्ययुगापासून काचेला रंग देण्यासाठी कोबाल्टचा वापर केला जात आहे.
वर्णन
कोबाल्ट हा एक ठिसूळ, कठीण धातू असून तो दिसण्यास लोह आणि निकेलसारखा असतो. त्याची चुंबकीय पारगम्यता लोहाच्या तुलनेत सुमारे दोन-तृतीयांश असते. तो अनेकदा निकेल, चांदी, शिसे, तांबे आणि लोहाच्या खनिजांचा उप-उत्पादन म्हणून मिळवला जातो आणि उल्कांमध्येही आढळतो.
कोबाल्ट त्याच्या असामान्य चुंबकीय शक्तीमुळे अनेकदा इतर धातूंसोबत संमिश्रित केले जाते आणि त्याच्या दिसण्यामुळे, कठीणपणामुळे व ऑक्सिडीकरणास प्रतिकारक्षमतेमुळे त्याचा वापर इलेक्ट्रोप्लेटिंगमध्ये केला जातो.
रासायनिक नाव: कोबाल्ट
रासायनिक सूत्र: Co
पॅकेजिंग: ड्रम
समानार्थी शब्द
कोबाल्ट, कोबाल्ट पावडर, कोबाल्ट नॅनोपावडर, कोबाल्ट धातूचे तुकडे, कोबाल्ट स्लग, कोबाल्ट धातूचे लक्ष्य, कोबाल्ट ब्लू, मेटॅलिक कोबाल्ट, कोबाल्ट वायर, कोबाल्ट रॉड, CAS# 7440-48-4
वर्गीकरण
कोबाल्ट (Co) धातू TSCA (SARA शीर्षक III) स्थिती: सूचीबद्ध. अधिक माहितीसाठी कृपया संपर्क साधा.
UrbanMines Tech. Limited by mail: marketing@urbanmines.com
कोबाल्ट (Co) धातू रासायनिक सारांश सेवा क्रमांक: CAS# 7440-48-4
कोबाल्ट (Co) धातूचा यूएन क्रमांक: ३०८९
