
| ल्युटेशियम ऑक्साईडमालमत्ता |
| समानार्थी | ल्युटेटियम ऑक्साईड, ल्युटेटियम सेस्क्विऑक्साइड |
| सीएएस क्र. | १२०३२-२०-१ |
| रासायनिक सूत्र | Lu2O3 |
| मोलर वस्तुमान | ३९७.९३२ ग्रॅम/मोल |
| वितळणबिंदू | २,४९०°से (४,५१०°फॅ; २,७६०केल्विन) |
| उकळत्या बिंदू | ३,९८०°से (७,२००°फॅ; ४,२५०केल्विन) |
| इतर द्रावकांमधील विद्राव्यता | अविद्राव्य |
| बँड गॅप | ५.५eV |
उच्च शुद्धताल्युटेशियम ऑक्साईडतपशील
| कण आकार (डी५०) | २.८५ μm |
| शुद्धता(Lu2O3) | ≧९९.९९९% |
| TREO(TotalRareEarthOxides) | ९९.५५% |
| आरई अशुद्धता सामग्री | पीपीएम | नॉन-आरईई अशुद्धता | पीपीएम |
| ला2O3 | <1 | Fe2O3 | १.३९ |
| CeO2 | <1 | SiO2 | १०.७५ |
| Pr6O11 | <1 | CaO | २३.४९ |
| एनडी२ओ३ | <1 | PbO | Nd |
| Sm2O3 | <1 | सीएल¯ | ८६.६४ |
| Eu2O3 | <1 | एलओआय | ०.१५% |
| Gd2O3 | <1 | ||
| टीबी४ओ७ | <1 | ||
| Dy2O3 | <1 | ||
| हो2O3 | <1 | ||
| Er2O3 | <1 | ||
| टीएम२ओ३ | <1 | ||
| Yb2O3 | <1 | ||
| Y2O3 | <1 |
【पॅकेजिंग】२५ किलो/बॅग आवश्यकता: ओलावा-रोधक, धूळ-मुक्त, कोरडे, हवेशीर आणि स्वच्छ.
काय आहेल्युटेशियम ऑक्साईडकशासाठी वापरले जाते?
सॉलिड-स्टेट लेझर्ससाठी लेझर क्रिस्टल्स आणि कोअर मॅट्रिक्स मटेरियल:
मुख्य उपयोग: ल्युटेशियम-मिश्रित यट्रियम ॲल्युमिनियम गार्नेट आणि ल्युटेशियम-मिश्रित यट्रियम लिथियम फ्लोराइड यांसारख्या उच्च-कार्यक्षमतेच्या लेझर क्रिस्टल्सच्या निर्मितीसाठी Lu₂O₃ हा एक महत्त्वाचा प्रारंभिक पदार्थ आहे. हे क्रिस्टल्स सामान्यतः Lu: YAG (यट्रियम ॲल्युमिनियम गार्नेट) किंवा Lu: YLF (यट्रियम लिथियम फ्लोराइड) म्हणून व्यक्त केले जातात.
कार्यपद्धती: ल्युटेशियम आयन (Lu³⁺) स्वतः सहसा सक्रिय आयन (लेझर उत्सर्जन केंद्र) म्हणून वापरले जात नाहीत. तरीही, मॅट्रिक्स लॅटिसचा भाग म्हणून, ते एक अत्यंत स्थिर आणि संक्षिप्त लॅटिस वातावरण प्रदान करू शकतात. जेव्हा इतर दुर्मिळ पृथ्वी आयन (जसे की Nd³⁺, Yb³⁺, Er³⁺, Tm³⁺, Ho³⁺) सह डोप केले जातात, तेव्हा Lu₂O₃-आधारित स्फटिक खालील गोष्टी दर्शवतात:
उच्च औष्णिक वाहकता: उष्णतेचे प्रभावीपणे वहन करते, ज्यामुळे उच्च-शक्तीच्या लेझरचे कार्य शक्य होते आणि थर्मल लेन्सचे परिणाम कमी होतात.
उच्च रासायनिक आणि यांत्रिक स्थिरता: प्रतिकूल वातावरणात लेझर्सची दीर्घकालीन विश्वसनीयता सुनिश्चित करते.
उत्कृष्ट फोनॉन ऊर्जा गुणधर्म: लेझर आयनांच्या ऊर्जा पातळीच्या आयुर्मानावर आणि क्वांटम कार्यक्षमतेवर परिणाम करतात.
उपयोग: या लेझर्सचा वापर औद्योगिक सामग्री प्रक्रियेमध्ये (कापकाम, वेल्डिंग, मार्किंग), वैद्यकीय क्षेत्रात (नेत्र शस्त्रक्रिया, त्वचा उपचार), वैज्ञानिक संशोधन, लिडार आणि संभाव्य जडत्वीय रोधन संलयन संशोधनामध्ये मोठ्या प्रमाणावर केला जातो.
विशेष सिरॅमिक्स आणि काच:
उच्च अपवर्तनांक/कमी प्रकीर्णन ऑप्टिकल काच: Lu₂O₃ चा उपयोग अत्यंत उच्च अपवर्तनांक आणि अत्यंत कमी प्रकीर्णन वैशिष्ट्ये असलेली विशेष ऑप्टिकल काच (जसे की लँथनाइड ऑप्टिकल काच) बनवण्यासाठी केला जातो. ही काच प्रगत ऑप्टिकल प्रणालींमध्ये (जसे की मायक्रोस्कोप ऑब्जेक्टिव्ह, उच्च-श्रेणीचे कॅमेरा लेन्स आणि लिथोग्राफी प्रणाली) वर्ण विपथन सुधारण्यासाठी आवश्यक आहे.
पारदर्शक सिरॅमिक्स: Lu₂O₃ स्वतः किंवा इतर ऑक्साईड्स (जसे की Y₂O₃) सोबत वापरून पारदर्शक पॉलिक्रिस्टलाइन सिरॅमिक्स बनवता येतात. या सिरॅमिक्समध्ये एकल स्फटिकांसारखीच ऑप्टिकल एकसमानता आणि प्रकाश पारगम्यता असते, परंतु ते आकाराने मोठे, यांत्रिकदृष्ट्या अधिक मजबूत असतात आणि तयार करण्यासाठी कमी खर्चिक असू शकतात. यांच्या उपयोगांमध्ये लेझर गेन मीडिया, इन्फ्रारेड खिडक्या, क्षेपणास्त्रांचे आवरण आणि उच्च-तीव्रतेच्या दिव्यांचे लॅम्पशेड्स यांचा समावेश होतो.
संरचनात्मक सिरेमिक अॅडिटिव्ह्ज: इतर प्रगत सिरेमिक्सचे (जसे की सिलिकॉन नायट्राइड आणि सिलिकॉन कार्बाइड) उच्च-तापमान यांत्रिक गुणधर्म, ऑक्सिडेशन प्रतिरोध आणि क्रीप प्रतिरोध सुधारण्यासाठी सिंटरिंग सहाय्यक किंवा ग्रेन बाउंड्री इंजिनिअरिंग एजंट म्हणून थोड्या प्रमाणात Lu₂O₃ मिसळले जाऊ शकते आणि याचा उपयोग उच्च-तापमान बेअरिंग्ज, कटिंग टूल्स आणि टर्बाइन इंजिन घटकांमध्ये केला जातो.
स्फुरणक आणि किरणोत्सर्ग शोध:
मुख्य कच्चा माल: Lu₂O₃ हा उच्च-कार्यक्षम ल्युटेशियम-आधारित स्फटिक आणि सिरॅमिक्सच्या संश्लेषणासाठी एक अपरिहार्य कच्चा माल आहे. याचे सर्वात महत्त्वाचे प्रतिनिधी खालीलप्रमाणे आहेत:
ल्युटेशियम सिलिकेट: Lu₂SiO₅:Ce³⁺ आणि त्याचे व्युत्पन्न स्फटिक. उच्च घनता (~७.४ ग्रॅम/सेमी³), उच्च प्रभावी अणुक्रमांक, जलद क्षय वेळ आणि उच्च प्रकाश आउटपुट यांमुळे, हे पॉझिट्रॉन उत्सर्जन टोमोग्राफीमधील सर्वात प्रगत डिटेक्टर मटेरियल आहे.
ल्युटेशियम यट्रियम ॲल्युमिनेट: (Lu, Y) )₃Al₅O₁₂:Ce³⁺ सिरॅमिक्स. उच्च प्रकाश उत्पादन, जलद क्षय, चांगले ऊर्जा विभेदन आणि मोठ्या व गुंतागुंतीच्या आकारांमध्ये बनवता येणारे सिरॅमिक्स यांसारख्या फायद्यांमुळे, याचा वापर वैद्यकीय इमेजिंग (PET/CT), उच्च-ऊर्जा भौतिकशास्त्र प्रयोग, देशांतर्गत सुरक्षा (सामान/माल स्कॅनिंग) आणि तेल विहिरींच्या लॉगिंगमध्ये मोठ्या प्रमाणावर केला जातो.
फायदे: ल्युटेशियमचा उच्च अणुक्रमांक (71) असल्यामुळे या पदार्थाला उच्च-ऊर्जा फोटॉन (एक्स-रे, गॅमा किरण) रोखण्याची उत्कृष्ट क्षमता मिळते, ज्यामुळे शोध कार्यक्षमता सुधारते.
फॉस्फर आणि प्रकाशमान पदार्थ:
मॅट्रिक्स मटेरियल: Lu₂O₃ चा वापर दुर्मिळ-पृथ्वी आयन-सक्रियित प्रकाशमान पदार्थांसाठी एक कार्यक्षम मॅट्रिक्स म्हणून केला जाऊ शकतो. जेव्हा त्यात युरोपियम आयन (Eu³⁺) मिसळले जातात, तेव्हा ते अरुंद उत्सर्जन बँडविड्थ आणि उच्च रंग शुद्धतेसह अत्यंत शुद्ध लाल प्रतिदीप्ती (मुख्य शिखर ~611 nm) उत्सर्जित करू शकते.
उपयोग: मुख्यत्वे उच्च-स्तरीय डिस्प्ले तंत्रज्ञानामध्ये (जसे की वैद्यकीय उच्च-रिझोल्यूशन एक्स-रे इमेज इंटेंसिफिकेशन स्क्रीन, विशिष्ट प्रकारचे फील्ड एमिशन डिस्प्ले) आणि फ्लोरोसेंट प्रोब्समध्ये (बायोमार्कर, सेन्सर) वापरले जाते. त्याची उत्कृष्ट रासायनिक आणि औष्णिक स्थिरता फॉस्फरचे दीर्घायुष्य सुनिश्चित करते.
उत्प्रेरक परिणाम:
उत्प्रेरक घटक: Lu₂O₃ त्याच्या लुईस आम्लतेमुळे विविध उत्प्रेरक अभिक्रियांमध्ये सक्रिय असतो:
पेट्रोलियम शुद्धीकरण: क्रॅकिंग (जड तेलाचे हलक्या इंधनांमध्ये विघटन करणे), अल्किलेशन (उच्च-ऑक्टेन गॅसोलीन घटक तयार करणे) आणि हायड्रोप्रोसेसिंग (गंधक आणि नायट्रोजन काढून टाकणे) यांसारख्या प्रक्रियांमध्ये याचा उपयोग उत्प्रेरक वाहक किंवा सक्रिय घटक (कधीकधी इतर धातू ऑक्साईडसह) म्हणून केला जाऊ शकतो.
पॉलिमरायझेशन अभिक्रिया: ओलेफिन्सच्या (जसे की एथिलीन आणि प्रोपिलीन) पॉलिमरायझेशन अभिक्रियेमध्ये, पॉलिमरच्या आण्विक वजन वितरण आणि सूक्ष्म संरचनेवर परिणाम करण्यासाठी Lu₂O₃ किंवा त्याचे व्युत्पन्न उत्प्रेरक घटक म्हणून वापरले जाऊ शकतात.
मिथेन रूपांतरण: संश्लेषण वायू तयार करण्यासाठी मिथेन ऑक्सिडेटिव्ह कपलिंग किंवा रिफॉर्मिंगसारख्या अभिक्रियांमध्ये याचे संशोधनात्मक महत्त्व दिसून येते.
ऑटोमोबाईल एक्झॉस्ट ट्रीटमेंट: हे थ्री-वे कॅटॅलिस्टमध्ये स्टॅबिलायझर किंवा को-कॅटॅलिस्ट घटक म्हणून वापरले जाते (जरी त्याचा वापर सेरियम, झिरकोनियम इत्यादींच्या तुलनेत कमी आहे).
कार्यप्रणाली: त्याची उत्प्रेरक क्रियाशीलता मुख्यत्वे अभिक्रियेतील रेणूंवरील पृष्ठभागावरील ऑक्सिजन रिक्त जागा आणि उघड झालेल्या Lu³⁺ आयन स्थळांच्या अधिशोषण आणि सक्रियकरण क्षमतेतून येते.
इतर अत्याधुनिक अनुप्रयोग:
अणुउद्योग: Lu-176 या समस्थानिकामध्ये (नैसर्गिक विपुलता सुमारे २.६%) मोठा थर्मल न्यूट्रॉन कॅप्चर क्रॉस सेक्शन असतो आणि न्यूट्रॉन किरणोत्सर्गानंतर त्याचे वैद्यकीयदृष्ट्या मौल्यवान किरणोत्सर्गी समस्थानिक Lu-177 (लक्ष्यित रेडिओथेरपीसाठी) मध्ये रूपांतर केले जाऊ शकते. Lu-176 चे शुद्धीकरण करण्यासाठी किंवा Lu-177 रेडिओफार्मास्युटिकल्स तयार करण्यासाठी Lu₂O₃ हा प्रारंभिक पदार्थ आहे. उच्च-शुद्धतेच्या Lu₂O₃ चा उपयोग न्यूट्रॉन-शोषक पदार्थांच्या किंवा अणु नियंत्रण कांड्यांच्या संशोधनातही केला जाऊ शकतो.
इलेक्ट्रॉनिक साहित्य: उच्च-κ गेट डायलेक्ट्रिक साहित्याच्या (सिलिकॉन-आधारित चिप्समध्ये सिलिकॉन डायऑक्साइडच्या जागी वापरले जाणारे) संशोधनाचा विषय म्हणून, किंवा फेरोइलेक्ट्रिक आणि मल्टीफेरोइक साहित्याच्या संशोधनासाठी.
कोटिंग साहित्य: उच्च तापमान, क्षरण यांना प्रतिरोधक असलेले किंवा विशेष ऑप्टिकल गुणधर्म असलेले (जसे की विमानाचे इंजिन किंवा उपग्रहाचे ऑप्टिकल घटक) संरक्षक लेप तयार करण्यासाठी वापरले जाते.
प्रायोगिक भौतिकशास्त्र: कण भौतिकशास्त्राच्या प्रयोगांमध्ये चेरेन्कोव्ह रेडिएटर पदार्थ म्हणून वापरले जाते.
सारांश:
ल्युटेशियम ऑक्साइड (Lu₂O₃) हा कोणत्याही प्रकारे एक सामान्य कच्चा माल नाही. तो आधुनिक अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाला आधार देणारा एक महत्त्वाचा सामरिक पदार्थ आहे. त्याचे मुख्य मूल्य यामध्ये आहे:
उच्च-कार्यक्षमता असलेल्या लेझर क्रिस्टल्ससाठी (जसे की Lu: YAG, Lu: YLF) एक उच्च-स्तरीय मॅट्रिक्स मटेरियल म्हणून, ते उच्च-शक्तीचे, उच्च-स्थिरतेचे सॉलिड-स्टेट लेझर्स शक्य करते.
पुढील पिढीतील स्केंटिलेटर सामग्रीचा (LSO, LYSO, LuAG: Ce) आधारस्तंभ म्हणून, ते वैद्यकीय इमेजिंग (PET/CT) आणि किरणोत्सर्ग शोधन तंत्रज्ञानातील नवनिर्मितीला चालना देते.
त्यामुळे विशेष ऑप्टिकल काच आणि पारदर्शक सिरॅमिक्सला उत्कृष्ट ऑप्टिकल गुणधर्म (उच्च अपवर्तन, कमी विकिरण, विस्तृत प्रकाश प्रसारण श्रेणी) मिळतात.
उच्च-कार्यक्षम फॉस्फर मॅट्रिक्स (Lu₂O₃:Eu³⁺) असल्याने, ते उच्च-शुद्धतेच्या लाल प्रकाशाचे उत्सर्जन करते.
ते विषम उत्प्रेरणात एक अद्वितीय अभिक्रिया सक्रिय करण्याची क्षमता दाखवते.
हे सर्व अनुप्रयोग Lu₂O₃ च्या उच्च शुद्धतेवर (ज्यासाठी सामान्यतः 4N/99.99% किंवा 5N/99.999% किंवा त्याहून अधिकची आवश्यकता असते), अचूक स्टॉइकिओमेट्रिक गुणोत्तरावर आणि विशिष्ट भौतिक स्वरूपावर (जसे की अतिसूक्ष्म पावडर, नॅनोपार्टिकल्स) अवलंबून असतात. उच्च-तंत्रज्ञान क्षेत्रांमध्ये, विशेषतः लेझर तंत्रज्ञान, वैद्यकीय इमेजिंग आणि अणुवैद्यकशास्त्र या क्षेत्रांमध्ये, जिथे त्याचे स्थान अपरिहार्य आहे, त्याच्या उपयोगाची खोली आणि व्याप्ती अजूनही विस्तारत आहे.