
| टेल्युरियम डायऑक्साइड |
| सीएएस क्रमांक ७४४६-७-३ |
| टेल्युरियम डायऑक्साइड (संयुग) हा टेल्युरियमचा एक प्रकारचा ऑक्साइड आहे. त्याचे रासायनिक सूत्र TeO2 आहे. त्याचे स्फटिक चौरस स्फटिक श्रेणीतील आहेत. आण्विक वजन: १५९.६१; पांढरी पावडर किंवा ठोकळे. |
टेल्युरियम डायऑक्साइडबद्दल
हवेत टेल्युरियम जळण्याचा मुख्य परिणाम म्हणजे टेल्युरियम डायऑक्साइड. टेल्युरियम डायऑक्साइड पाण्यात जेमतेम विरघळतो, परंतु तीव्र सल्फ्यूरिक आम्लामध्ये पूर्णपणे विरघळतो. टेल्युरियम डायऑक्साइड तीव्र आम्ल आणि तीव्र ऑक्सिडायझरसोबत अस्थिरता दाखवतो. टेल्युरियम डायऑक्साइड हा उभयधर्मी पदार्थ असल्यामुळे, तो द्रावणातील आम्ल किंवा अल्कलीसोबत अभिक्रिया करू शकतो.
टेल्युरियम डायऑक्साइडमुळे विकृती निर्माण होण्याची दाट शक्यता असते आणि ते विषारी असल्यामुळे, शरीरात शोषले गेल्यावर त्याच्यामुळे श्वासात लसणाच्या वासासारखा वास (टेल्युरियमचा वास) येऊ शकतो. हा पदार्थ म्हणजे टेल्युरियम डायऑक्साइडच्या चयापचय क्रियेतून निर्माण होणारे डायमिथाइल टेल्युरियम होय.
टेल्युरियम डायऑक्साइड पावडरसाठी उद्योग विनिर्देश
| चिन्ह | रासायनिक घटक | ||||||||
| TeO2≥(%) | परकीय पदार्थ ≤ पीपीएम | ||||||||
| Cu | Mg | Al | Pb | Ca | Se | Ni | Mg | ||
| यूएमटीडी५एन | ९९.९९९ | 2 | 5 | 5 | 10 | 10 | 2 | 5 | 5 |
| यूएमटीडी४एन | ९९.९९ | 2 | 5 | 5 | 10 | 10 | 5 | 5 | 8 |
पॅकेजिंग: १ किलो/बाटली, किंवा २५ किलो/व्हॅक्यूम ॲल्युमिनियम फॉइल बॅग
टेल्युरियम डायऑक्साइड पावडरचा उपयोग कशासाठी केला जातो?
टेल्युरियम डायऑक्साइड (TeO₂)पावडर हे एक उच्च-कार्यक्षम अजैविक संयुग आहे, जे त्याच्या अद्वितीय ऑप्टोइलेक्ट्रॉनिक, औष्णिक आणि संरचनात्मक गुणधर्मांसाठी प्रसिद्ध आहे. त्याची बहुउपयोगिता प्रगत तंत्रज्ञान क्षेत्र, वैज्ञानिक संशोधन आणि औद्योगिक उत्पादन या क्षेत्रांमध्ये पसरलेली असून, त्याच्या महत्त्वपूर्ण उपयोगांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
१. ध्वनी-प्रकाशकीय साहित्य
पॅराटेल्युराइट एकल स्फटिकांमध्ये (α-TeO₂) प्राथमिक घटक म्हणून कार्य करते, ज्यामुळे खालील गोष्टींसाठी अत्यंत वेगवान प्रकाश मॉड्युलेशन शक्य होते:
✓ लेझर बीम स्टीअरिंग आणि फ्रिक्वेन्सी शिफ्टिंग
✓ ऑप्टिकल कम्युनिकेशन सिस्टीम (DWDM फिल्टर्स, क्यू-स्विचेस)
✓ अल्ट्रासोनिक इमेजिंग आणि रिअल-टाइम होलोग्राफी
दृश्यमान ते मध्य-IR स्पेक्ट्रममध्ये कार्यरत असलेल्या उच्च-रिझोल्यूशन उपकरणांसाठी अपवादात्मक ध्वनी-प्रकाशकीय गुणवत्ता गुणांक (M₂) प्रदर्शित करतो.
२. प्रगत काच प्रणाली
विशेष ऑप्टिकल चष्म्यांमध्ये कंडिशनल ग्लास फॉर्मर म्हणून कार्य करते:
✓ दूरसंचारमधील फायबर अॅम्प्लिफायरसाठी कमी-फोनॉन-ऊर्जेचे टेल्युराइट ग्लासेस (Er³+/Pr³+-मिश्रित)
✓ इन्फ्रारेड लेन्स आणि नाईट व्हिजन ऑप्टिक्ससाठी उच्च अपवर्तनांक असलेले चष्मे
✓ डोसिमेट्री आणि सिंटिलेशन सामग्रीसाठी किरणोत्सर्ग-संवेदनशील काच
३. सेमीकंडक्टर तंत्रज्ञान
II-VI संयुक्त अर्धसंवाहकांसाठी महत्त्वपूर्ण पूर्वसूचक:
✓ एक्स-रे/गॅमा-रे डिटेक्टर आणि सौर पेशींसाठी CdTe/CdZnTe स्फटिकांची वाढ
✓ ट्यून करण्यायोग्य IR फोटोडिटेक्टर्ससाठी HgTe-आधारित क्वांटम डॉट संश्लेषण
✓ टोपोलॉजिकल इन्सुलेटर संशोधनामध्ये एकीकरण (उदा., Bi₂Te₃/TeO₂ हेटेरोस्ट्रक्चर्स)
४. ऊर्जा रूपांतरण प्रणाली
उच्च-कार्यक्षम थर्मोइलेक्ट्रिक उपकरणांना सक्षम करते:
✓ मायक्रोइलेक्ट्रॉनिक्समधील पेल्टियर कुलर्ससाठी बिस्मथ टेल्युराइड (Bi₂Te₃) कंपोझिट्स
✓ टाकाऊ उष्णता पुनर्प्राप्ती मॉड्यूल (300-500K वर ZT >1.2)
✓ अंतराळ संशोधन उपकरणांसाठी क्रायोजेनिक थर्मोकपल्स
५. पिझोइलेक्ट्रिक आणि पायरोइलेक्ट्रिक उपकरणे
- नॉन-लिनियर ऑप्टिकल क्रिस्टल्समधील डोपंट (उदा., TeO₂-Li₂O सिस्टीम):
✓ वायू शोधण्यासाठी पृष्ठ ध्वनिक तरंग (SAW) सेन्सर्स
✓ जलद प्रतिसाद देणारे (<10ms) IR पायरोइलेक्ट्रिक डिटेक्टर
✓ 5G/6G बेस स्टेशनमधील फ्रिक्वेन्सी-स्टॅबिलाइज्ड ऑसिलेटर
६. उदयोन्मुख अनुप्रयोग
क्वांटम पदार्थ संश्लेषण:
✓ स्पिनट्रॉनिक उपकरणांमध्ये २डी टेल्युरेन नॅनोशीटसाठी टेम्पलेट
✓ उच्च-Tc सुपरकंडक्टर क्रिस्टल वाढीमध्ये फ्लक्स एजंट
- रासायनिक बाष्प निक्षेपण (CVD):
✓ इलेक्ट्रोक्रोमिक स्मार्ट खिडक्यांसाठी पातळ-थर TeO₂ लेप
✓ रेझिस्टिव्ह रॅम (ReRAM) डायलेक्ट्रिक थर
अणु तंत्रज्ञान:
✓ न्यूट्रॉन परिरक्षण संमिश्र (TeO₂-PbO-B₂O₃ काच)
✓ न्यूट्रिनो शोधण्यासाठी स्सिंटिलेटर मॅट्रिक्स
मुख्य फायदे:
विस्तृत ऑप्टिकल ट्रान्समिशन श्रेणी (०.३५–५ µm)
आम्लधर्मी/ऑक्सिडायझिंग वातावरणात उच्च रासायनिक स्थिरता
अनुकूलित ऑप्टोइलेक्ट्रॉनिक्ससाठी ट्यून करण्यायोग्य बँडगॅप (३.७–४.२ eV).
टीप: पावडर स्वरूपात मध्यम विषारीपणामुळे नियंत्रित हाताळणी आवश्यक आहे. अनुप्रयोगांमध्ये अनेकदा त्याच्या उभयधर्मी स्वरूपाचा आणि दुहेरी ऑक्सिडेशन अवस्थांचा (Te⁴+/Te⁶+) उपयोग केला जातो.
हे बहुकार्यक्षम मटेरियल फोटोनिक्स, शाश्वत ऊर्जा आणि क्वांटम तंत्रज्ञान या क्षेत्रांमध्ये नवनवीन शोध लावण्यास सातत्याने मदत करत आहे, तसेच न्यूरोमॉर्फिक कम्प्युटिंग आणि टेराहर्ट्झ वेव्हगाईड्समधील त्याच्या भूमिकेवर संशोधन सुरू आहे.