Waarom heeft Trump zijn oog laten vallen op Groenland? Naast de strategische ligging beschikt dit bevroren eiland over "cruciale grondstoffen".
2026-01-09 10:35 Officieel account van Wall Street News
Volgens CCTV News verklaarde de Amerikaanse president Trump op 8 januari lokale tijd dat de Verenigde Staten heel Groenland in bezit moeten hebben, een uitspraak die Groenland opnieuw in de geoeconomische schijnwerpers heeft geplaatst.
Volgens een recent onderzoeksrapport van HSBC heeft het grootste eiland ter wereld niet alleen een strategische geografische ligging, maar bevat het ook een overvloed aan belangrijke minerale grondstoffen, zoals zeldzame aardmetalen.
Groenland beschikt over de op acht na grootste reserves aan zeldzame aardmetalen ter wereld (ongeveer 1,5 miljoen ton), en als de waarschijnlijke reserves worden meegerekend, zou het de op één na grootste ter wereld kunnen worden (36,1 miljoen ton). Het eiland heeft ook minerale grondstoffen in 29 grondstoffen die door de Europese Commissie als kritiek of matig belangrijk zijn aangemerkt.
Het belangrijkste probleem is echter dat Groenland weliswaar de op acht na grootste reserves aan zeldzame aardmetalen ter wereld bezit, maar dat de winning ervan op korte termijn mogelijk niet economisch rendabel is tegen de huidige prijzen en mijnbouwkosten. Het eiland is voor 80% bedekt met ijs, meer dan de helft van de minerale reserves bevindt zich ten noorden van de poolcirkel en strenge milieuregelgeving houdt de winningskosten hoog. Dit betekent dat Groenland waarschijnlijk niet snel een belangrijke bron van essentiële mineralen zal worden, tenzij de grondstofprijzen in de toekomst aanzienlijk stijgen.
Geopolitiek plaatst Groenland weer in de schijnwerpers, waardoor het een drievoudige strategische waarde krijgt.
De interesse van de Verenigde Staten in Groenland is niet nieuw. Al in de 19e eeuw hadden de VS voorgesteld Groenland aan te kopen. Nadat de regering-Trump aantrad, werd deze kwestie herhaaldelijk aan de orde gesteld in 2019, 2025 en 2026, waarbij de focus verschoof van "economische veiligheid" naar een grotere nadruk op "nationale veiligheid".
Groenland is een semi-autonoom gebied van het Koninkrijk Denemarken, met een bevolking van slechts 57.000 inwoners en een bbp dat wereldwijd op de 189e plaats staat, waardoor de economie verwaarloosbaar is. De geografische betekenis is echter buitengewoon: als grootste eiland ter wereld staat het qua oppervlakte op de 13e plaats van de grootste economieën ter wereld. Belangrijker nog is dat ongeveer 80% van het eiland bedekt is met ijs en dat de strategische ligging tussen de Verenigde Staten, Europa en Rusland ligt.
HSBC stelde dat de opkomst van Groenland tot een prominente positie voortkomt uit de gecombineerde werking van drie belangrijke factoren:
Allereerst spelen veiligheidsoverwegingen een belangrijke rol. Groenland is strategisch gelegen tussen de Verenigde Staten, Europa en Rusland, waardoor de geografische positie militair gezien van grote waarde is.
Ten tweede is er het scheepvaartpotentieel. Naarmate de klimaatverandering het Arctische ijs doet smelten, kan de Noordelijke Zeeroute toegankelijker en belangrijker worden, en de geografische ligging van Groenland zal een sleutelrol spelen in het toekomstige mondiale scheepvaartlandschap.
Ten derde zijn er de natuurlijke hulpbronnen. Dit is precies de kern van deze discussie.
Het land beschikt over enkele van 's werelds grootste reserves aan zeldzame aardmetalen, met een aanzienlijk aandeel zware zeldzame aardmetalen, en heeft 29 belangrijke minerale grondstoffen.
Het rapport geeft aan dat Groenland, volgens gegevens van de US Geological Survey (USGS) uit 2025, ongeveer 1,5 miljoen ton aanzeldzame aardmetalenGroenland beschikt over 36,1 miljoen ton zeldzame aardmetalen, waarmee het wereldwijd op de 8e plaats staat. De Geologische Dienst van Denemarken en Groenland (GEUS) komt echter met een optimistischer beeld en suggereert dat Groenland wel eens 36,1 miljoen ton aan zeldzame aardmetalen zou kunnen bezitten. Als dit cijfer klopt, zou Groenland de op één na grootste houder van zeldzame aardmetalenreserves ter wereld zijn.
Belangrijker nog is dat Groenland uitzonderlijk hoge concentraties zware zeldzame aardmetalen bevat (waaronder terbium, dysprosium en yttrium). Deze metalen maken doorgaans minder dan 10% uit van de meeste zeldzame aardmetaalafzettingen, maar zijn essentiële materialen voor permanente magneten die nodig zijn in windturbines, elektrische voertuigen en defensiesystemen.
Naast zeldzame aardmetalen beschikt Groenland ook over aanzienlijke reserves aan mineralen zoals nikkel, koper, lithium en tin, evenals olie- en gasvoorraden. De Amerikaanse geologische dienst (USGS) schat dat de poolcirkel ongeveer 30% van 's werelds nog onontdekte aardgasreserves bevat.
Groenland beschikt over 29 van de 38 "kritieke grondstoffen" die de Europese Commissie (2023) heeft aangemerkt als zeer of matig belangrijk, en deze mineralen worden door GEUS (2023) ook als strategisch of economisch belangrijk beschouwd.
Deze omvangrijke portefeuille aan minerale grondstoffen geeft Groenland een potentieel belangrijke positie in de wereldwijde toeleveringsketen van kritieke mineralen, met name in de huidige geoeconomische omgeving waarin landen ernaar streven hun toeleveringsketens te diversifiëren.
De mijnbouwsector kampt met aanzienlijke economische obstakels.
Er bestaat echter een enorme kloof tussen de theoretische reserves en de daadwerkelijke winningscapaciteit, en de ontwikkeling van de Groenlandse grondstoffen staat voor grote uitdagingen.
De geografische uitdagingen zijn aanzienlijk: meer dan de helft van de door GEUS geïdentificeerde potentiële vindplaatsen voor mineralen ligt ten noorden van de poolcirkel. Aangezien 80% van Groenland met ijs bedekt is, verhogen extreme weersomstandigheden de moeilijkheid en de kosten van de mijnbouw aanzienlijk.
De projectvoortgang is traag: Neem bijvoorbeeld de winning van zeldzame aardmetalen. Hoewel de Kvanefjeld- en Tanbreez-afzettingen in Zuid-Groenland potentieel hebben (het Tanbreez-project heeft een initiële doelstelling van ongeveer 85.000 ton zeldzame aardoxide per jaar vanaf 2026), zijn er momenteel geen grootschalige mijnen in bedrijf.
De economische haalbaarheid is twijfelachtig: gezien de huidige prijzen en productiekosten, in combinatie met de extra complexiteit van de bevroren geografische omgeving en de relatief strenge milieuwetgeving, is het onwaarschijnlijk dat de zeldzame aardmetalen in Groenland op korte termijn economisch rendabel zullen zijn. Het GEUS-rapport stelt expliciet dat hogere grondstofprijzen nodig zijn voor een economisch rendabele winning van de Groenlandse afzettingen.
Een onderzoeksrapport van HSBC stelt dat deze situatie vergelijkbaar is met de olieproblematiek in Venezuela. Hoewel Venezuela over de grootste bewezen oliereserves ter wereld beschikt, is slechts een klein deel daarvan economisch winbaar.
Voor Groenland geldt een vergelijkbaar verhaal: enorme reserves, maar de economische haalbaarheid van de winning ervan blijft onduidelijk. De kernvraag is niet alleen of een land over grondstoffen beschikt, maar ook of de winning ervan economisch haalbaar is. Dit onderscheid is met name belangrijk in de context van de steeds heviger wordende mondiale geoeconomische concurrentie en het toenemende gebruik van handel en toegang tot grondstoffen als geopolitieke instrumenten.