Γιατί ο Τραμπ στρέφει το βλέμμα του στη Γροιλανδία; Πέρα από τη στρατηγική του θέση, αυτό το παγωμένο νησί διαθέτει «κρίσιμους πόρους».
2026-01-09 10:35 Επίσημος Λογαριασμός Wall Street News
Σύμφωνα με το CCTV News, στις 8 Ιανουαρίου τοπική ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να «κατέχουν» ολόκληρη τη Γροιλανδία, μια δήλωση που έφερε για άλλη μια φορά τη Γροιλανδία στο γεωοικονομικό προσκήνιο.
Σύμφωνα με πρόσφατη ερευνητική έκθεση της HSBC, το μεγαλύτερο νησί στον κόσμο όχι μόνο έχει στρατηγική γεωγραφική θέση, αλλά περιέχει και άφθονους βασικούς ορυκτούς πόρους, όπως σπάνιες γαίες.
Η Γροιλανδία διαθέτει τα όγδοα μεγαλύτερα αποθέματα σπάνιων γαιών στον κόσμο (περίπου 1,5 εκατομμύριο μετρικούς τόνους) και, αν συμπεριληφθούν τα πιθανά αποθέματα, θα μπορούσε να γίνει τα δεύτερα μεγαλύτερα στον κόσμο (36,1 εκατομμύρια μετρικούς τόνους). Το νησί διαθέτει επίσης ορυκτούς πόρους σε 29 πρώτες ύλες που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει χαρακτηρίσει ως κρίσιμες ή μέτρια σημαντικές.
Ωστόσο, το βασικό ζήτημα είναι ότι, ενώ η Γροιλανδία διαθέτει τα όγδοα μεγαλύτερα αποθέματα σπάνιων γαιών στον κόσμο, αυτοί οι πόροι ενδέχεται να μην είναι οικονομικά βιώσιμοι για εξόρυξη βραχυπρόθεσμα με τις τρέχουσες τιμές και το κόστος εξόρυξης. Το νησί καλύπτεται κατά 80% από πάγο, περισσότερο από το ήμισυ των ορυκτών πόρων του βρίσκεται βόρεια του Αρκτικού Κύκλου και οι αυστηροί περιβαλλοντικοί κανονισμοί διατηρούν το κόστος εξόρυξης υψηλό. Αυτό σημαίνει ότι η Γροιλανδία είναι απίθανο να γίνει σημαντική πηγή βασικών ορυκτών βραχυπρόθεσμα, εκτός εάν οι τιμές των βασικών προϊόντων αυξηθούν σημαντικά στο μέλλον.
Η γεωπολιτική επαναφέρει τη Γροιλανδία στο προσκήνιο, δίνοντάς της τριπλή στρατηγική αξία.
Το ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Γροιλανδία δεν είναι κάτι καινούργιο. Ήδη από τον 19ο αιώνα, οι ΗΠΑ είχαν προτείνει την αγορά της Γροιλανδίας. Μετά την ανάληψη των καθηκόντων της κυβέρνησης Τραμπ, το ζήτημα αυτό τέθηκε επανειλημμένα το 2019, το 2025 και το 2026, μετατοπίζοντας την αρχική εστίαση στην «οικονομική ασφάλεια» σε μεγαλύτερη έμφαση στην «εθνική ασφάλεια».
Η Γροιλανδία είναι μια ημιαυτόνομη περιοχή του Βασιλείου της Δανίας, με πληθυσμό μόλις 57.000 κατοίκους και ΑΕΠ που κατατάσσεται 189η παγκοσμίως, γεγονός που καθιστά την οικονομία της αμελητέα. Ωστόσο, η γεωγραφική της σημασία είναι εξαιρετική: ως το μεγαλύτερο νησί στον κόσμο, κατατάσσεται 13ο σε έκταση μεταξύ των παγκόσμιων οικονομιών. Το πιο σημαντικό είναι ότι περίπου το 80% του νησιού καλύπτεται από πάγους και η στρατηγική του θέση βρίσκεται ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και τη Ρωσία.
Η HSBC δήλωσε ότι η άνοδος της Γροιλανδίας σε εξέχουσα θέση πηγάζει από τη συνδυασμένη επίδραση τριών βασικών παραγόντων:
Πρώτα και κύρια είναι οι παράμετροι ασφαλείας. Η Γροιλανδία βρίσκεται σε στρατηγική θέση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ευρώπης και της Ρωσίας, γεγονός που καθιστά τη γεωγραφική της θέση εξαιρετικά πολύτιμη από στρατιωτικής άποψης.
Δεύτερον, υπάρχει το δυναμικό της ναυτιλίας. Καθώς η κλιματική αλλαγή προκαλεί την τήξη των πάγων της Αρκτικής, η Βόρεια Θαλάσσια Οδός μπορεί να γίνει πιο προσβάσιμη και σημαντική, και η γεωγραφική θέση της Γροιλανδίας θα διαδραματίσει βασικό ρόλο στο μελλοντικό παγκόσμιο ναυτιλιακό τοπίο.
Τρίτον, υπάρχουν οι φυσικοί πόροι. Αυτό ακριβώς είναι το κεντρικό θέμα αυτής της συζήτησης.
Διαθέτει μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα σπάνιων γαιών στον κόσμο, με σημαντικό ποσοστό βαρέων στοιχείων σπάνιων γαιών, και διαθέτει 29 βασικούς ορυκτούς πόρους.
Η έκθεση αναφέρει ότι, σύμφωνα με στοιχεία της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ (USGS) για το 2025, η Γροιλανδία διαθέτει περίπου 1,5 εκατομμύριο μετρικούς τόνους...σπάνιες γαίεςαποθέματα, κατατάσσοντας την 8η παγκοσμίως. Ωστόσο, η Γεωλογική Υπηρεσία της Δανίας και της Γροιλανδίας (GEUS) προσφέρει μια πιο αισιόδοξη εκτίμηση, υποδηλώνοντας ότι η Γροιλανδία μπορεί στην πραγματικότητα να κατέχει 36,1 εκατομμύρια μετρικούς τόνους αποθεμάτων σπάνιων γαιών. Εάν αυτός ο αριθμός είναι ακριβής, θα καθιστούσε τη Γροιλανδία τον δεύτερο μεγαλύτερο κάτοχο αποθεμάτων σπάνιων γαιών στον κόσμο.
Το πιο σημαντικό είναι ότι η Γροιλανδία έχει εξαιρετικά υψηλές συγκεντρώσεις βαρέων στοιχείων σπάνιων γαιών (συμπεριλαμβανομένων του τερβίου, του δυσπρόσιου και του υττρίου), τα οποία συνήθως αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 10% των περισσότερων κοιτασμάτων σπάνιων γαιών, αλλά αποτελούν βασικά υλικά για μόνιμους μαγνήτες που απαιτούνται σε ανεμογεννήτριες, ηλεκτρικά οχήματα και αμυντικά συστήματα.
Εκτός από τα στοιχεία σπάνιων γαιών, η Γροιλανδία διαθέτει επίσης μέτρια αποθέματα ορυκτών όπως νικέλιο, χαλκό, λίθιο και κασσίτερο, καθώς και πόρους πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ εκτιμά ότι ο Αρκτικός Κύκλος μπορεί να περιέχει περίπου το 30% των ανεξερεύνητων αποθεμάτων φυσικού αερίου στον κόσμο.
Η Γροιλανδία διαθέτει 29 από τις 38 «κρίσιμες πρώτες ύλες» που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2023) έχει χαρακτηρίσει ως υψηλής ή μέτριας σημασίας, και αυτά τα ορυκτά θεωρούνται επίσης στρατηγικά ή οικονομικά σημαντικά από το GEUS (2023).
Αυτό το εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο ορυκτών πόρων δίνει στη Γροιλανδία μια δυνητικά σημαντική θέση στην παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών, ειδικά στο τρέχον γεωοικονομικό περιβάλλον όπου οι χώρες επιδιώκουν να διαφοροποιήσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους.
Η εξόρυξη αντιμετωπίζει σημαντικά οικονομικά εμπόδια.
Ωστόσο, υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ των θεωρητικών αποθεμάτων και της πραγματικής ικανότητας εξόρυξης, και η ανάπτυξη των πόρων της Γροιλανδίας αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις.
Οι γεωγραφικές προκλήσεις είναι σημαντικές: Από τις τοποθεσίες ορυκτού δυναμικού που εντοπίστηκαν από το GEUS, περισσότερες από τις μισές βρίσκονται βόρεια του Αρκτικού Κύκλου. Με το 80% της Γροιλανδίας να καλύπτεται από πάγους, οι ακραίες καιρικές συνθήκες αυξάνουν σημαντικά τη δυσκολία και το κόστος της εξόρυξης.
Η πρόοδος του έργου είναι αργή: Λαμβάνοντας ως παράδειγμα την εξόρυξη σπάνιων γαιών, παρόλο που τα κοιτάσματα Kvanefjeld και Tanbreez στη νότια Γροιλανδία έχουν δυναμικό (το έργο Tanbreez έχει θέσει ως αρχικό στόχο την παραγωγή περίπου 85.000 τόνων οξειδίων σπάνιων γαιών ετησίως από το 2026), επί του παρόντος δεν υπάρχουν ορυχεία μεγάλης κλίμακας σε λειτουργία.
Η οικονομική βιωσιμότητα είναι αμφισβητήσιμη: Δεδομένων των τρεχουσών τιμών και του κόστους παραγωγής, σε συνδυασμό με την προστιθέμενη πολυπλοκότητα του παγωμένου γεωγραφικού περιβάλλοντος και της σχετικά αυστηρής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, οι πόροι σπάνιων γαιών της Γροιλανδίας είναι απίθανο να είναι οικονομικά βιώσιμοι βραχυπρόθεσμα. Η έκθεση GEUS αναφέρει ρητά ότι απαιτούνται υψηλότερες τιμές βασικών προϊόντων για την οικονομικά εκμεταλλεύσιμη εξόρυξη των κοιτασμάτων της Γροιλανδίας.
Μια ερευνητική έκθεση της HSBC αναφέρει ότι αυτή η κατάσταση είναι παρόμοια με την πετρελαϊκή κρίση της Βενεζουέλας. Παρόλο που η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο, μόνο ένα μικρό μέρος είναι οικονομικά εκμεταλλεύσιμο.
Η ιστορία είναι παρόμοια και για τη Γροιλανδία: τεράστια αποθέματα, αλλά η οικονομική βιωσιμότητα της εξόρυξης παραμένει ασαφής. Το κλειδί δεν έγκειται μόνο στο αν μια χώρα διαθέτει πόρους βασικών προϊόντων, αλλά και στο αν η εξόρυξη αυτών των πόρων είναι οικονομικά εφικτή. Αυτή η διάκριση είναι ιδιαίτερα σημαντική στο πλαίσιο του ολοένα και πιο έντονου παγκόσμιου γεωοικονομικού ανταγωνισμού και της αυξανόμενης χρήσης του εμπορίου και της πρόσβασης σε εμπορεύματα ως γεωπολιτικά εργαλεία.